ไวรัสฮันตา (Hantavirus) โรคติดเชื้อจากสัตว์ฟันแทะที่อาจรุนแรงถึงชีวิต

Hantavirus เป็นไวรัสกลุ่ม Orthohantavirus ในวงศ์ Hantaviridae ซึ่งพบได้ในสัตว์ฟันแทะหลายชนิด โดยเฉพาะหนูป่า หนูนา และหนูบ้าน เชื้อไวรัสจะถูกขับออกมากับปัสสาวะ อุจจาระ และน้ำลายของสัตว์ที่ติดเชื้อ เมื่อคนสูดดมละอองฝุ่นหรือสัมผัสสิ่งปนเปื้อนจากสัตว์ฟันแทะจึงอาจติดเชื้อได้ โรคนี้พบได้หลายประเทศทั่วโลก ทั้งในทวีปเอเชีย ยุโรป และอเมริกา ในบางรายเชื้ออาจทำให้เกิดอาการรุนแรง เช่น ภาวะปอดอักเสบเฉียบพลัน หายใจล้มเหลว หรือไตวายเฉียบพลัน โดยเฉพาะในผู้ที่ได้รับเชื้อปริมาณมากหรือมาพบแพทย์ล่าช้า อัตราการเสียชีวิตของโรคชนิดรุนแรงอาจสูงถึง 30–40%
ไวรัสฮันตา ติดต่อทางไหน?
การติดต่อของไวรัสฮันตา มีดังนี้
• สูดดมละอองฝุ่นที่ปนเปื้อนปัสสาวะ อุจจาระ หรือน้ำลายของหนูที่มีเชื้อ
• สัมผัสสิ่งของหรือพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อ แล้วนำมือมาสัมผัสจมูก ปาก หรือดวงตา
• ถูกสัตว์ฟันแทะกัด
พบได้บ่อยในผู้ที่ทำงานหรือพักอาศัยในบริเวณที่มีหนูจำนวนมาก เช่น โกดัง โรงนา ฟาร์ม บ้านร้าง หรือพื้นที่เก็บของอับชื้น โดยทั่วไปโรคนี้ไม่ค่อยติดต่อจากคนสู่คน ยกเว้นไวรัสบางสายพันธุ์ในทวีปอเมริกาใต้ที่มีรายงานการแพร่เชื้อระหว่างคนได้
การระบาดบนเรือสำราญ ปี 2026
เดือนพฤษภาคม 2026 มีรายงานการระบาดของ Andes virus ซึ่งเป็น hantavirus ชนิดหนึ่ง บนเรือสำราญที่เดินทางจากอาร์เจนตินาข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก พบผู้ป่วยหลายรายและมีผู้เสียชีวิต
จุดสำคัญคือ Andes virus เป็น hantavirus ชนิดเดียวที่มีหลักฐานว่าสามารถติดต่อจากคนสู่คนได้ โดยเฉพาะจากการสัมผัสใกล้ชิด
โรคที่เกิดจาก Hantavirus
Hantavirus ทำให้เกิดโรครุนแรงหลัก 2 กลุ่ม
1. HFRS — Hemorrhagic fever with renal syndrome 
พบมากในยุโรปและเอเชีย 
อาการเด่น คือ ไข้ เลือดออกผิดปกติ เกล็ดเลือดต่ำ และไตวายเฉียบพลัน
2. HCPS — Hantavirus cardiopulmonary syndrome
พบมากในทวีปอเมริกา
อาการเด่น คือ ไข้  ปอดบวมน้ำ หายใจล้มเหลว และช็อกซึ่งมีอัตราตายสูงกว่า HFRS
อาการของโรคไวรัสฮันตาโดยทั่วไป : ระยะฟักตัวโดยทั่วไปอยู่ที่ 1-7 สัปดาห์
อาการระยะแรก
• ไข้สูง
• ปวดศีรษะ
• ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะต้นขา หลัง และสะโพก
• อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน หรือปวดท้อง
หลังจากนั้นบางรายอาจมีอาการรุนแรงมากขึ้น เช่น
• ไอ
• หอบเหนื่อย
• แน่นหน้าอก
• น้ำท่วมปอดหรือปอดอักเสบรุนแรง
• ความดันโลหิตต่ำ
• ไตวายเฉียบพลัน
โดยอาการรุนแรงมักเกิดภายในไม่กี่วันหลังเริ่มมีไข้
การวินิจฉัย
ต้องยืนยันด้วยการตรวจทางจุลชีววิทยา เช่น serology, RT-PCR
กลุ่มเสี่ยงที่ควรระวัง
• ผู้ที่ทำงานในฟาร์ม โรงนา หรือโกดังเก็บของ
• ผู้ที่ทำความสะอาดพื้นที่ปิดร้างที่มีหนูอาศัย
• ผู้ที่พักแรมหรือทำกิจกรรมกลางแจ้งในพื้นที่ป่า
• ผู้ที่สัมผัสสัตว์ฟันแทะหรือมูลหนูบ่อยครั้ง
วิธีป้องกันไวรัสฮันตา
การป้องกันที่สำคัญที่สุด คือ การหลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ฟันแทะและสิ่งปนเปื้อน
แนวทางป้องกัน
1. กำจัดแหล่งอาหารและที่อยู่อาศัยของหนู
2. ปิดช่องทางที่หนูสามารถเข้าบ้านหรืออาคารได้
3. เก็บอาหารและขยะในภาชนะปิดสนิท
4. หลีกเลี่ยงการกวาดพื้นแห้งในพื้นที่ที่มีมูลหนู เพราะอาจทำให้เชื้อฟุ้งกระจาย
5. พ่นหรือแช่บริเวณปนเปื้อนด้วยน้ำยาฟอกขาว 10% หรือ detergent ก่อนทำความสะอาด และสวมหน้ากากรวมถึงถุงมือทุกครั้ง
6. ล้างมือหลังสัมผัสพื้นที่เสี่ยง
ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนป้องกันไวรัสฮันตาที่ใช้แพร่หลายทั่วไป
แนวทางการรักษา
ปัจจุบันยังไม่มียาต้านไวรัสที่จำเพาะต่อไวรัสฮันตา การรักษาหลักจึงเป็นการรักษาประคับประคองและเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอย่างใกล้ชิด ได้แก่
1. ให้สารน้ำและดูแลความดันโลหิต
2. ให้ออกซิเจนหรือใช้เครื่องช่วยหายใจในรายที่มีภาวะหายใจล้มเหลว
3. ฟอกไตในรายที่เกิดไตวายเฉียบพลัน
4. เฝ้าระวังในโรงพยาบาล โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการหอบเหนื่อยหรือความดันต่ำ
5. การวินิจฉัยและรักษาอย่างรวดเร็วช่วยลดความรุนแรงและลดอัตราการเสียชีวิตได้อย่างมาก
ข้อควรรู้
• ไวรัสฮันตาเป็นโรคติดเชื้อจากสัตว์ฟันแทะที่อาจรุนแรงถึงชีวิตได้
• การสูดดมฝุ่นปนเปื้อนจากมูลหรือปัสสาวะหนูเป็นช่องทางการติดเชื้อที่สำคัญ
• หากมีไข้ร่วมกับหอบเหนื่อยหลังสัมผัสพื้นที่เสี่ยง ควรรีบพบแพทย์ทันที
• การควบคุมหนูและรักษาความสะอาดของสิ่งแวดล้อมเป็นวิธีป้องกันที่ดีที่สุด
ทั้งนี้ แผนกอายุรกรรม โรงพยาบาลนวเวช ได้ให้ความสำคัญกับคุณภาพการรักษา มาตรฐานการให้บริการ ระบบการดูแลผู้ป่วยด้วยบุคลากรที่มีคุณภาพ และเป็นสถานพยาบาลที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน High Reliability Degree – AACI เมื่อ ค.ศ. 2025: การรับรองระดับดีเยี่ยมสำหรับองค์กรสุขภาพที่มีผลการดำเนินงานสูงกว่าค่าเฉลี่ย และมีระบบบริหารความเสี่ยงที่เข้มแข็ง, AACI (American Accreditation Commission International) ประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อ ค.ศ. 2025 รวมถึง โปรแกรมการรับรอง AACI "ความเป็นเลิศด้านสตรีมีครรภ์" AACI Clinical Excellence Certification Maternity Services ค.ศ.2025, ISO 7101:2023 – Health Care Organization Management และ ISO 9001:2015 – Quality Management Systems กรณีหากมีข้อสงสัยสามารถสอบถามรายละเอียดและขอรับคำปรึกษาได้ที่ โทร.1507 Line: @navavej
References
- Andes Virus Outbreak Working Group. Andes Hantavirus Outbreak on a Cruise Ship, 2026. N Engl J Med 2026.
- Islam MS, Chughtai AA, Wood JG, et al. Hantavirus outbreak on a cruise ship in the South Atlantic. Lancet 2026.
- WHO. Disease Outbreak News. Hantavirus cluster linked to cruise ship travel, Multi-country. 2026.
- CDC HAN. 2026 Multi-country Hantavirus Cluster Linked to Cruise Ship. 2026.
- Taylor SL, Schmaljohn CS, Williams EP, Jonsson CB. Pathogenicity and virulence of Rodent-Borne Orthohantaviruses. Virulence 2025;16:2553784.